پژوهشگر دکتری شهرسازی، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر ایران، تهران، ایران
10.30480/agm.2026.6540.1076
چکیده
مقدمه: گسترش الگوریتمهای هوش مصنوعی در طراحی زیرساخت سبز هوشمند شهری، از پایش پوشش گیاهی تا جانمایی خودکار فضاهای سبز، روابط میان طراح، فناوری و محیط را دگرگون کرده است. بااینحال، بخش قابلتوجهی از پژوهشهای موجود، الگوریتم را صرفاً ابزاری محاسباتی دانسته و کمتر به بازآرایی روابط میان طراح، داده، نهاد و محیط پرداخته است. هدف پژوهش: این پژوهش با هدف مفهومپردازیِ عاملیت الگوریتمیک و تبیین چگونگی شکلگیری آن در بازآرایی روابط میان کنشگران انسانی، فناورانه و اکولوژیک انجام میشود. روششناسی: پژوهش از نظر ماهیت داده، کیفی و از حیث راهبرد، نظری_مفهومی است که نظریه کنشگر_شبکه، بهویژه مفهوم ترجمه را بهعنوان لنز تحلیلی خود قرار میدهد. یافتهها و بحث: یافتهها نشان میدهد الگوریتمها در فرایند ترجمه، ابتدا مسئله طراحی زیرساخت سبز را به چارچوبی چند معیاره و محاسبهپذیر تبدیل میکنند؛ سپس با باز تنظیم مسیرهای دسترسی به داده، پیوندهای شبکه را تثبیت میکنند؛ آنگاه جایگاه طراح، الگوریتم، عناصر اکولوژیک و نهاد تنظیمگر را بازتعریف کرده و در نهایت، سنجههای محاسباتی را به زبان مشترک ارزیابی تبدیل میکنند. بااینحال، شدت این عاملیت به سه تعدیلگر بستگی دارد: تجویزگری مدل، پیوند با زیرساخت رسمی تصمیمگیری و امکان مداخله انسانی. بر این پایه، چارچوبی مفهومی با سه بعد فرآیندی، شبکهای و شدت پیشنهاد میشود که تمایز واسطه/میانجی را از دوگانهای مفهومی به متغیری پیوسته و قابلسنجش تبدیل میکند. نتیجهگیری: بر پایه یافتهها، پاسخگویی الگوریتمی در طراحی زیرساخت سبز باید متوجه مرحله تعریف مسئله و انتخاب معیار باشد، نه صرفاً خروجی مدل. در این خوانش، عاملیت الگوریتمیک نه ویژگی درون ذاتِ کد، بلکه اثری رابطهای، موقعیتمند و مدرج است.
عبدی, معصومه . (1405). عاملیت الگوریتمیک در طراحی زیرساخت سبز هوشمند شهری؛ تحلیلی مبتنی بر نظریه کنشگر–شبکه. هنر مدیریت سبز, (), -. doi: 10.30480/agm.2026.6540.1076
MLA
عبدی, معصومه . "عاملیت الگوریتمیک در طراحی زیرساخت سبز هوشمند شهری؛ تحلیلی مبتنی بر نظریه کنشگر–شبکه", هنر مدیریت سبز, , , 1405, -. doi: 10.30480/agm.2026.6540.1076
HARVARD
عبدی, معصومه. (1405). 'عاملیت الگوریتمیک در طراحی زیرساخت سبز هوشمند شهری؛ تحلیلی مبتنی بر نظریه کنشگر–شبکه', هنر مدیریت سبز, (), pp. -. doi: 10.30480/agm.2026.6540.1076
CHICAGO
معصومه عبدی, "عاملیت الگوریتمیک در طراحی زیرساخت سبز هوشمند شهری؛ تحلیلی مبتنی بر نظریه کنشگر–شبکه," هنر مدیریت سبز, (1405): -, doi: 10.30480/agm.2026.6540.1076
VANCOUVER
عبدی, معصومه. عاملیت الگوریتمیک در طراحی زیرساخت سبز هوشمند شهری؛ تحلیلی مبتنی بر نظریه کنشگر–شبکه. هنر مدیریت سبز, 1405; (): -. doi: 10.30480/agm.2026.6540.1076
)