ارائه مدل مفهومی توسعه شهر دانش‌بنیان یزد مبتنی بر رویکرد توسعه شهری دانش‌محو

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استاد، دانشکده مهندسی نساجی، دانشگاه یزد، یزد، ایران.

2 پژوهشگر دوره دکتری گروه شهرسازی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

3 کارشناسی ارشد، گروه مدیریت و اقتصاد، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

10.30480/agm.2026.6639.1094

چکیده

مقدمه: در عصر گذار از مدل‌های تولید صنعتی به اقتصاد دانش‌محور، دانش و خلاقیت به عنوان اصلی‌ترین منبع استراتژیک برای شکوفایی اقتصادی، پایداری محیطی و رقابت‌پذیری شهرها شناخته می‌شوند. شهر یزد علی‌رغم برخورداری از پیشینه تمدنی غنی و ثبت جهانی، با چالش‌های جدی اقلیمی نظیر محدودیت شدید منابع آب و ضرورت گذار از صنایع سنتی و آلاینده به سمت فعالیت‌های با ارزش افزوده بالا روبروست. با این حال، فقدان یک الگوی مفهومی و یکپارچه مکانی برای مدیریت جریان دانش، منجر به عملکردهای جزیره‌ای نهادها و عدم بهره‌گیری بهینه از سرمایه‌های فکری در این شهر شده است.
هدف پژوهش: هدف اصلی این پژوهش، ارائه مدل مفهومی بومی‌سازی‌شده برای توسعه شهر دانش‌بنیان یزد بر پایه رویکرد توسعه شهری دانش‌محور و تبیین ساختار منطقی روابط میان ابعاد آن است.
روش‌شناسی: این تحقیق از نظر هدف کاربردی-توسعه‌ای و از نظر ماهیت توصیفی-تحلیلی است. گردآوری اطلاعات از طریق سنتز ۴۰ مقاله، بررسی اسناد بالادستی یزد و مصاحبه نیمه‌ساختاریافته با خبرگان محلی انجام گرفت و برای تحلیل داده‌ها از تحلیل مفهومی و مدل‌سازی راهبردی استفاده شد.
یافته‌ها و بحث: یافته‌ها نشان می‌دهد که مدل توسعه دانش‌بنیان یزد بر پنج رکن کلیدی «اقتصاد دانش‌بنیان»، «سرمایه انسانی خلاق»، «زیرساخت‌های هوشمند»، «حکمرانی نوآور» و «هویت و اصالت بومی» استوار است. ظرفیت‌های یزد در حوزه‌های انرژی خورشیدی، فناوری آب و بازآفرینی صنایع خلاق میراث‌محورو ثبت شهر یزد در میراث جهانی یونسکو بستر اصلی شکل‌گیری «شهر دانش‌بنیان» را فراهم می‌سازد.
نتیجه‌گیری: توسعه شهر دانش‌بنیان یزد مستلزم پیوند نظام‌مند میان ظرفیت‌های دانش، نوآوری و سرمایه انسانی با زیرساخت‌های هوشمند، حکمرانی نوآور و هویت بومی است. مدل ارائه‌شده می‌تواند چارچوبی بومی برای تحقق توسعه شهری دانش‌محور و پایدار در یزد فراهم سازد. 

کلیدواژه‌ها

موضوعات