بررسی تاثیر هنر عمومی بر میزان شادی فضاهای شهری؛ با بهره‌گیری از رویکرد تحلیل محتوای کیفی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه مهندسی شهرسازی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه کردستان، سنندج، کردستان، ایران

2 دانش آموخته کارشناسی ارشد، رشته طراحی شهری، دانشگاه آزاد علوم و تحقیقات ، تهران، ایران

چکیده

مقدمه: در دهه‌های اخیر، ایجاد شادی و رضایت در فضاهای شهری از دغدغه‌های اصلی مدیران شهری، طراحان شهری و معماران در سطح جهانی بدل شده است. اگرچه در مقیاس کلان، شادی شهری با مفاهیمی چون کیفیت زندگی و زیست‌پذیری تفسیر می‌شود، در مقیاس خرد این مفهوم را می‌توان با عناصر تشکیل‌دهنده فضاهای شهری، از جمله هنر عمومی، مورد ارزیابی قرار داد.
هدف پژوهش: هدف این پژوهش شناسایی و تحلیل مؤلفه‌های هنر عمومی مؤثر بر شادی فضاهای شهری و ارائه مدلی مفهومی و راهنمای طراحی مبتنی بر آن است.
روش‌شناسی: این پژوهش با رویکرد کیفی و روش تحلیل محتوای متون (ترکیب رویکرد قیاسی-استقرایی مبتنی بر مایرینگ) انجام شده است؛ پیکره پژوهش شامل ۵۰ منبع علمی بین‌المللی و داخلی منتشرشده طی سال‌های ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۶ در نشریات معتبر داوری‌شده، در کنار متون نظری بنیادین حوزه هنر عمومی و شادی، بوده است که با کدگذاری باز، محوری و انتخابی و تحلیل فراوانی مقولات تحلیل شده‌اند.
یافته‌ها و بحث: یافته‌ها نشان می‌دهد هنر عمومی در بعد جمعی از طریق مؤلفه‌های زیبایی‌شناختی-عملکردی، اجتماعی-امنیتی و اقتصادی-گردشگری (مانند خاطره‌انگیزی، حس تعلق، مشارکت‌پذیری، کاهش احساس ناامنی و ارزش‌آفرینی اقتصادی) و در بعد فردی از طریق مؤلفه‌های ذهنی، عینی و روان‌فیزیولوژیک (مانند کاهش استرس و اضطراب، خلاقیت، حس امنیت و کیفیت بصری) می‌تواند در ایجاد فضاهای شهری شاد نقش‌آفرینی کند.
نتیجه‌گیری: شواهد میدانی و آزمایشگاهی اثر کاهنده مداخلات هنری بر استرس و اضطراب را به‌طور تجربی تأیید کردند. این نتیجه می‌تواند مبنای عملیاتی طراحی فضاهای شهری و سیاست‌گذاری فرهنگی-هنری شهرداری‌ها برای ارتقای شادی شهروندان قرار گیرد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات