فرافردیت در معماری؛ واکاوی ریشه های میان فرهنگی روان شناسی فرافردی و بازتاب آن در فضاهای معماری

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 پژوهشگر دکتری، گروه معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر ایران، تهران، ایران

2 دانشیار گروه معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر ایران، تهران، ایران

3 استادیار گروه معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر ایران، تهران، ایران

4 مدرس، محقق و درمانگر حوزه روانشناسی و روانپزشکی

10.30480/agm.2026.6539.1075

چکیده

مقدمه: روان‌شناسی فرافردی به مطالعه ابعادی از تجربه انسانی می‌پردازد که از مرزهای فردی فراتر رفته و با ساحت‌های جمعی، معنوی و متعالی پیوند می‌یابد.
هدف پژوهش: هدف، واکاوی ریشه‌های میان‌فرهنگی روان‌شناسی فرافردی در آموزه‌های شمنیسم، هندوئیسم، بودیسم، کابالا، مسیحیت و عرفان اسلامی و تبیین چگونگی بازتاب مؤلفه‌های مشترک این سنت‌ها در معماری است.
روش‌شناسی: پژوهش با رویکردی کیفی و بر پایه تحلیل محتوای متون نظری انجام شده است. در این فرایند، ابتدا آموزه‌ها و ساختارهای معنوی آیین‌های منتخب بررسی و اشتراکات مرتبط با تجربه فرافردی استخراج شد؛ سپس مؤلفه‌های حاصل در نسبت با کیفیت‌ها و سازمان فضایی معماری تبیین شد.
یافته‌ها و بحث: یافته‌ها نشان داد که با وجود تنوع فرهنگی و آیینی، ساختارهایی چون سیر تدریجی و صعودی، گذار نمادین از مرگ به تولد دوباره، حرکت از کثرت به وحدت، ترمیم و تعادل، بهره‌گیری از نمادها و پیوند با طبیعت و کیهان، زمینه‌های مشترک تجربه فرافردی را شکل می‌دهند. بازتاب این ریشه‌های مشترک در معماری را می‌توان در پنج مؤلفه اصلیِ هماهنگی با کیهان و نیروهای طبیعی، معناپردازی و کهن‌الگوها، رشد و تجربه تحول و تعالی، کشف فضا و حرکت، و انسجام و یکپارچگی تبیین کرد.
نتیجه‌گیری: نتایج نشان می‌دهد توجه به این بنیان‌های میان‌فرهنگی می‌تواند مبنایی نظری برای فهم معماری معناگرا و بازاندیشی در طراحی فضاهای معاصر فراهم آورد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

هنر مدیریت سبز
دوره 3، شماره 2
مرداد 1404
صفحه 110-135

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار