ارائه الگوی برنامه‌ریزی فضایی اراضی مستعد توسعه کشاورزی شهری (مورد پژوهی: شهر شریفیه استان قزوین)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد برنامه‌ریزی شهری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه بین‌المللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران.

2 استادیار گروه شهرسازی، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه بین‌المللی امام خمینی(ره)، قزوین، ایران.

3 استادیار گروه شهرسازی، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه بین‌المللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران.

10.30480/agm.2026.6630.1092

چکیده

مقدمه: گسترش شهرنشینی و افزایش اراضی بلااستفاده در محدوده‌های شهری، ضرورت برنامه‌ریزی برای بهره‌گیری مؤثر از این اراضی را بیش از پیش مطرح ساخته است. در این میان، کشاورزی شهری به‌عنوان رویکردی چندکارکردی، می‌تواند در بهبود کیفیت محیط شهری، تقویت اقتصاد محلی و بهره‌برداری بهینه از اراضی بلااستفاده نقش مؤثری ایفا کند.
 هدف پژوهش: پژوهش حاضر با هدف مکان‌یابی، برنامه‌ریزی و طراحی اراضی کشاورزی شهری در شهر شریفیه انجام شده است.
 روش‌شناسی: این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش کمی است. بدین منظور، اراضی مستعد توسعه کشاورزی شهری با استفاده از فرایند تحلیل سلسله‌مراتبی1 و نرم‌افزار اکسپرت چویس2 ارزیابی و وزن معیارها تعیین شد. سپس با روش مجموع وزنی ساده، گزینه‌ها اولویت‌بندی و سایت منتخب تعیین شد. سپس وضعیت محدوده از طریق تحلیل سوآت و ماتریس‌های ارزیابی عوامل داخلی و خارجی بررسی و راهبردهای توسعه استخراج شد. در ادامه، راهبردها با استفاده از ماتریس برنامه‌ریزی راهبردی کمی اولویت‌بندی و طرح پیشنهادی ارائه شد.
 یافته‌ها و بحث: نتایج وزن‌دهی معیارها نشان داد که شیب زمین (0.210)، دسترسی به جاده (0.205) و دسترسی به آب (0.196) مهم‌ترین معیارهای مکان‌یابی بوده‌اند. همچنین گزینه دوم با امتیاز 0.346 به‌عنوان مناسب‌ترین سایت انتخاب و بر اساس تحلیل سوآت در موقعیت راهبردی تهاجمی قرار گرفت.
 نتیجه‌گیری: بر این اساس، راهبردهایی در زمینه توسعه فضاهای تولیدی و آموزشی، تقویت فعالیت‌های اقتصادی و بازاررسانی محصولات، ارتقای مشارکت اجتماعی و حفاظت از محیط‌زیست تدوین شد. در نهایت، بر مبنای نتایج مکان‌یابی و تحلیل‌های راهبردی، پیشنهادهای برنامه‌ریزی و طراحی برای توسعه کشاورزی شهری در سایت منتخب ارائه شد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات