فرآیند انتقال و بازآفرینی سنت‌های نگارگری ایرانی در دربار گورکانیان هند: تحلیلی بر تعاملات فرهنگی و هنری ایران صفوی و هند گورکانیان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار، گروه آموزش هنر، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران

10.30480/agm.2026.6511.1071

چکیده

مقدمه:تعاملات فرهنگی و هنری ایران صفوی و هند گورکانی از مهم‌ترین نمونه‌های انتقال و بازآفرینی سنت‌های هنری در جهان اسلام است. با وجود پژوهش‌های متعدد درباره نگارگری صفوی و گورکانی، سازوکارهای انتقال، نقش کارگاه‌های سلطنتی و چگونگی بازآفرینی سنت‌های ایرانی در شکل‌گیری هویت مستقل مکتب گورکانی کمتر به‌صورت منسجم بررسی شده است.
هدف پژوهش:این پژوهش با هدف تحلیل فرآیند انتقال و بازآفرینی سنت‌های نگارگری ایرانی در دربار گورکانی و تبیین عوامل سیاسی، فرهنگی، نهادی و هنری مؤثر بر شکل‌گیری این مکتب انجام شده است. پرسش اصلی آن است که سنت‌های نگارگری ایرانی از چه طریق به دربار گورکانی انتقال یافتند و چگونه در تعامل با فرهنگ و هنر هند بازآفرینی شدند؟
روش‌شناسی:پژوهش حاضر با رویکرد تاریخی ـ هنری و روش توصیفی ـ تحلیلی انجام شده است. داده‌ها از منابع کتابخانه‌ای، اسناد تاریخی، مطالعات تخصصی و نمونه‌های تصویری منتخب گردآوری و با تحلیل تاریخی و مقایسه تطبیقی نگاره‌های صفوی و گورکانی بررسی شده‌اند.
یافته‌ها و بحث:یافته‌ها نشان می‌دهد مهاجرت نگارگرانی همچون میر سیدعلی و عبدالصمد شیرازی، شکل‌گیری کارگاه‌های سلطنتی، حمایت دربار و گسترش زبان و فرهنگ فارسی، مهم‌ترین عوامل انتقال سنت‌های ایرانی بوده‌اند. این سنت‌ها در دوره همایون و اکبر بسیاری از ویژگی‌های نگارگری صفوی را حفظ کردند، اما به‌تدریج در تعامل با سنت‌های هند و هنر اروپایی، با افزایش طبیعت‌گرایی، واقع‌گرایی، روایت‌پردازی تاریخی و پرتره‌نگاری بازآفرینی شدند.
نتیجه‌گیری:مکتب گورکانی حاصل تقلید یک‌سویه از هنر ایرانی نبود، بلکه نتیجه فرآیندی پویا از انتقال، انطباق و بازآفرینی سنت‌های ایرانی دربستر فرهنگی هند بود که به شکل‌گیری زبانی تصویری و هویتی مستقل انجامید.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

هنر مدیریت سبز
دوره 3، شماره 1
اردیبهشت 1404
صفحه 119-140

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار