تبیین میزان رضایتمندی شهروندان از کیفیت محیط شهری مطالعه موردی: خیابان خیام شهر قزوین

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری شهرسازی، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه بین‌المللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران / مدرس مدعو گروه شهرسازی، دانشکده

2 کارشناسی ارشد مدیریت شهری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر ایران، تهران، ایران.

3 کارشناسی مهندسی شهرسازی، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه بین‌المللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران

10.30480/agm.2026.6579.1084

چکیده

مقدمه: کیفیت محیط شهری از عوامل مؤثر بر کیفیت زندگی و رضایتمندی شهروندان است و ابعاد کالبدی، عملکردی، اجتماعی و ادراکی را در بر می‌گیرد. شاخص‌هایی مانند ایمنی، دسترس‌پذیری، آسایش، سرزندگی، خوانایی و کیفیت بصری در ارتقای فضاهای عمومی و افزایش حضور شهروندان نقش دارند. خیابان خیام قزوین به‌عنوان یکی از محورهای مهم تجاری و خدماتی شهر، باوجود برخورداری از تنوع کاربری و تردد بالا، با چالش‌هایی نظیر تراکم ترافیک، فرسودگی پیاده‌روها، کمبود مبلمان شهری و فضاهای مکث مواجه است. ازاین‌رو، پژوهش حاضر به بررسی رضایتمندی شهروندان از کیفیت محیطی این خیابان و شناسایی عوامل مؤثر بر آن می‌پردازد.
هدف پژوهش: هدف اصلی، ارزیابی کیفیت محیطی خیابان خیام از دیدگاه شهروندان، شناسایی نقاط قوت و ضعف و تبیین عوامل مؤثر بر رضایتمندی و حضورپذیری باهدف ارائه راهکارهای ارتقایی در چارچوب طراحی شهری پایدار است.
روش‌شناسی: این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش توصیفی - تحلیلی با رویکرد آمیخته است. داده‌های کمی از طریق پرسش‌نامه و با استفاده از نرم‌افزار اس.پی.اس.اس. و تحلیل عاملی اکتشافی بررسی شدند. در بخش کیفی نیز مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با ۱۲ متخصص شهرسازی و تحلیل کدگذاری انجام گرفت.
یافته‌ها و بحث: نتایج نشان داد کیفیت پیاده‌روها، ایمنی، مبلمان شهری، فضای سبز، دسترس‌پذیری، کیفیت بصری، تنوع کاربری و سامان‌دهی ترافیک از عوامل مؤثر بر ادراک و رضایتمندی شهروندان هستند. همچنین، بهبود مسیرهای پیاده، توسعه فضاهای مکث و تعامل اجتماعی و ارتقای منظر شهری از مهم‌ترین اولویت‌های مداخله شناسایی شدند.
نتیجه‌گیری: ارتقای کیفیت محیطی خیابان خیام مستلزم رویکردی یکپارچه در طراحی و مدیریت شهری، با تأکید بر بهبود شرایط پیاده، افزایش ایمنی، ارتقای مبلمان و منظر شهری و سامان‌دهی ترافیک است تا رضایتمندی شهروندان و حضورپذیری فضا تقویت شود.

کلیدواژه‌ها

موضوعات